โรคเบาหวานคืออะไร?

โรคเบาหวาน (Diabetes mellitus) คือกลุ่มโรคเกิดเมื่อร่างกายเราไม่สามารถนำน้ำตาลในกระแสเลือดมาใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ น้ำตาลในเลือด หรือ กลูโคส(blood glucose) เป็นแหล่งพลังงานที่สำคัญสำหรับการทำงานของเซลล์โดยเฉพาะอวัยวะ เช่น สมอง โรคเบาหวานมีหลายชนิดและทุกชนิดล้วนแต่นำไปสู่ภาวะที่มีน้ำตาลในเลือดสูงเกินค่าปกติ

ฮอร์โมนอินซูลิน (Insulin) ที่ถูกสร้างจากตับอ่อนมีหน้าที่ช่วยนำกลูโคสเข้าไปในเซลล์และเซลล์จะใช้น้ำตาลกลูโคสเป็นพลังงานในที่สุด หากท่านเป็นโรคเบาหวาน อาจเกิดจากการที่ตับอ่อนไม่สามารถสร้างอินซูลินได้เพียงพอหรือไม่สร้างเลย หรือเซลล์ไม่ตอบสนองต่อกลไกการทำงานของอินซูลิน โรคเบาหวานที่ควบคุมได้ไม่ดีอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงซึ่งอาจอันตรายถึงชีวิต

ชนิดของเบาหวานที่พบได้บ่อยมีดังนี้

• Pre-diabetes: เป็นภาวะที่กลูโคสในกระแสเลือด แต่ยังไม่ผ่านเกณฑ์ที่จะถูกวินิจฉัยเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 โดยอาจแนะนำให้ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตและการรับประทานอาหารโดยยังไม่ต้องใช้ยา
• เบาหวานชนิดที่ 1 (Type 1 Diabetes): จัดเป็นโรคภูมิคุ้มกันบกพร่องโดยตับอ่อนจะถูกทำลายโดยภูมิคุ้มกันของตัวเอง โดยจำเป็นต้องติดตามค่าน้ำตาลในเลือดอย่างต่อเนื่องและใช้ยาอินซูลินทุกวัน
• เบาหวานชนิดที่ 2 (Type 2 Diabetes): เป็นเบาหวานชนิดที่พบบ่อยที่สุด ซึ่งร่างกายไม่สามารถตอบสนองได้ดีกับการทำงานของอินซุลินหรือสร้างไม่เพียงพอ เบาหวานชนิดนี้อาจต้องพึ่งพาการใช้ยาซึ่งมีกลไกแตกต่างกันออกไปและแพทย์จะแนะนำการรักษาซึ่งเหมาะกับผู้ป่วยเฉพาะราย
• เบาหวานขณะตั้งครรภ์ (Gestational Diabetes): เป็นโรคเบาหวานที่เกิดในผู้หญิงตั้งครรภ์และมักจะหายได้เองหลังการคลอด

ภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน ยกตัวอย่างเช่น:
  • โรคทางหลอดเลือดและหัวใจ
  • อาการปลายประสาทอักเสบ
  • ความเสียหายต่อไต
  • ความเสียหายต่อตา
  • การหย่อนสมรรถภาพทางเพศ
  • การติดเชื้อที่ผิวหนัง
  • แผลหายช้าและเกิดเนื้อตายที่อาจจำเป็นต้องตัดทิ้ง

• ปัจจัยเสี่ยง

สำหรับเบาหวานชนิดที่ 1
  • ประวัติครอบครัวที่เคยเป็นเบาหวานชนิดที่ 1
  • ความเสียหายของตับอ่อน
  • การตรวจพบ autoantibodies
สำหรับเบาหวานชนิดที่ 2
  • ประวัติครอบครัวที่เคยเป็นเบาหวานชนิดที่ 2
  • เชื้อชาติ: คนผิวดำ ฮิสแปนิก, ชนพื้นเมืองอเมริกัน, เอเชียอเมริกัน
  • ภาวะอ้วน
  • ความดันโลหิตสูง
  • HDL ต่ำ Triglyceride สูง
  • ไม่ออกกำลังกาย
  • ประวัติเบาหวานขณะตั้งครรภ์
  • สูบบุหรี่
 สำหรับเบาหวานขณะตั้งครรภ์
  • ประวัติครอบครัวที่เคยเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์
  • เชื้อชาติ: แอฟริกัน-อเมริกัน ฮิสแปนิก ชนพื้นเมืองอเมริกัน หรือเอเชีย-อเมริกัน
  • ภาวะอ้วน

อาการแสดง

•   • กระหายน้ำกว่าปกติ
•   • ปัสสาวะบ่อย
•   • รู้สึกเหนื่อย เพลีย
•   • ตาพร่า เบลอ
•   • น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
•   • เสี่ยงเกิดโรคติดเชื้อบ่อยครั้ง
•   • แผลหายช้า
•   • รู้สึกชามือชาเท้า
  
  

การรักษา

        Prediabetes: ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตตามคำแนะนำของแพทย์เพื่อลดการดำเนินของโรคไปเป็นโรคเบาหวาน

เบาหวานชนิดที่ 1: ใช้อินซูลินทุกวันในขนาดที่ปรับรายบุคคล

        เบาหวานชนิดที่ 2: การใช้ยาต่างๆที่มีกลไกหลายชนิดเพื่อปรับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในปริมาณที่เหมาะสมและปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตตามคำแนะนำของแพทย์

        เบาหวานขณะตั้งครรภ์: ปรับเปลี่ยนการรับประทานอาหารและออกกำลังกายเมื่อทำได้และตามคำแนะนำของแพทย์ อาจจำเป็นต้องใช้อินซูลินหรือยาโดยพิจารณาเฉพาะราย 

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

หากท่านคิดว่าท่านมีอาการแสดงที่เข้าข่ายเบาหวานหรือตรวจพบค่าน้ำตาลในเลือดสูงจากการตรวจร่างกาย ควรนัดและปรึกษาแพทย์เพื่อป้องกันการดำเนินโรคซึ่งจะนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายและกระทบคุณภาพชีวิต